Is menselijkheid nog een maatstaf voor een goed gesprek?

Een recente studie laat zien dat ruim 77% van de sollicitanten een AI-interview even positief beoordeelt als een gesprek met een mens. Zo. Een opmerkelijke constatering als je het mij vraagt... Een constatering die bij mij ook direct vragen oproept. Want naast het feit dat AI zich steeds menselijker weet te gedragen, lijkt er ook een verschuiving gaande wat betreft onze eigen perceptie van contact.  Zijn we ‘persoonlijke gesprekken’ anders gaan waarderen? En zo ja, welke factoren hebben dit proces gevoed?

De afgelopen jaren is de manier waarop er gecommuniceerd wordt sterk veranderd. Niet plotseling, maar geleidelijk - mede door de coronacrisis en de opkomst van hybride werken.  Digitale middelen hebben bij steevast een vaste plek gekregen in het dagelijks werk: meetings via Teams, zakelijke updates via Slack of even een snelle afstemming via chat. Die ontwikkeling heeft organisaties een stuk wendbaarder gemaakt, tijd bespaard en samenwerking over afstand een stuk eenvoudiger gemaakt.

Toch verandert daarmee ook de dynamiek van contact. Steeds vaker wordt gekozen voor doelgerichte communicatie, terwijl informele momenten - het korte gesprek vóór of na een meeting - minder vanzelf ontstaan wanneer deze niet face-to-face plaatsvinden. Niet omdat ze minder belangrijk zijn, maar omdat hybride werk anders wordt georganiseerd: efficiënter, gepland en daardoor grotendeels digitaal. Onderzoek (Gibbs et al.,(2023), laat zien dat dit geen tijdelijke aanpassing is, maar een blijvende verschuiving in werkpatronen. Informele uitwisseling komt minder vaak voor en gesprekken zijn vaker functioneel van aard. Al met al hoeft bovenstaande niet per se een probleem te zijn, zolang er ook ruimte blijft bestaan voor écht contact.

En precies daar wringt de schoen. In een wereld waarin hybride samenwerking is omarmt, hoeft technologie niet menselijker te worden om voldoende te voelen. Ze hoeft alleen nog maar te voldoen aan wat er inmiddels als menselijk wordt herkend.

Even terug naar de cijfers (ik blijf toch een accountant...). Onderzoek laat zien dat veel sollicitanten AI-interviews waarderen vanwege hun rust en voorspelbaarheid. Recente cijfers uit het Bullhorn GRID 2025 Talent Trends Report tonen aan dat 77% van de deelnemers een digitaal interview minstens even prettig vond als een gesprek met een mens. Sollicitanten noemen het eerlijker, consistenter en minder stressvol.

Die cijfers laten zien dat de ervaring van een gesprek niet langer uitsluitend afhangt van menselijke aanwezigheid. In een werkomgeving waarin tijdsdruk en efficiëntie de toon zetten, voelt de neutraliteit van een algoritme vertrouwd. Een gesprek zonder gezichtsuitdrukking of stemverheffing geeft ruimte om na te denken, zonder sociale spanning of interpretatie. Dat verklaart deels waarom digitale gesprekken als prettig worden ervaren: ze passen bij de manier waarop werk en communicatie inmiddels zijn ingericht.

Maar diezelfde cijfers verhullen ook iets anders. Als neutraliteit de nieuwe norm wordt voor wat als prettig wordt ervaren, verandert in mijn opinie ook de maatstaf voor menselijkheid. De technologie hoeft dan niet menselijker te worden; ze hoeft alleen nog maar aan te sluiten op onze nieuwe standaard. Dat maakt de vooruitgang op zichzelf niet problematisch, maar wel betekenisvol: AI meet zich niet langer aan ons, wij meten ons steeds vaker aan haar.

Dat veel sollicitanten een AI-interview als ‘even prettig’ ervaren, zegt voor mij vooral iets over onze veranderde relatie tot contact. Wat voorspelbaar en gestructureerd aanvoelt, ervaren we al snel als prettig. Maar prettig is niet hetzelfde als betekenisvol. Een gesprek dat comfortabel verloopt, hoeft niet per se betekenisvol te zijn of dichterbij te brengen (daar zegt het onderzoek namelijk niets over). Het betekent niet dat technologie empathie heeft ontwikkeld, of daarmee de plek van mensen (de recruiter) in kan nemen. AI kan patronen herkennen, taal analyseren en gesprekken structureren, maar het begrijpt niet wat er tussen de regels gebeurt. Het mist het vermogen om twijfel te voelen, nuance te wegen of intentie aan te raken. Daarin blijft ze een hulpmiddel- krachtig, maar begrensd.

Enfin, de cijfers hebben me aan het denken gezet. Niet omdat ze iets zeggen over de procedures binnen onze branche, maar omdat ze iets veel breders blootleggen. Recruitment draait in de kern om ontmoeting, interpretatie, toon en overtuiging. Aspecten die zich niet laten reduceren tot data.  Een goed gesprek mag stilvallen, mag wrijven, mag iets oproepen wat niet in een model past. Precies daar ontstaat betekenis - en daar ligt de grens waar AI niet overheen komt.