ESG, CSRD & de tijdlijn van duurzaamheid

De CSRD werd in 2021 voorgesteld door de Europese Commissie als opvolger van de NFRD. Het doel was helder: meer transparantie, betere vergelijkbaarheid en betrouwbaardere duurzaamheidsinformatie, met een discipline die aansluit bij financiële verslaggeving. Na goedkeuring door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie werd de CSRD in 2023 formeel van kracht. De richtlijn betekende een fundamentele verbreding van duurzaamheidsrapportage: een grotere groep rapportageplichtige bedrijven, uniforme duurzaamheidsstandaarden (ESRS) en een gefaseerde introductie van assurance.

Vanaf boekjaar 2024 moest de eerste groep grote ondernemingen rapporteren volgens deze nieuwe standaarden, met publicatie in 2025.

Toen organisaties in 2024 daadwerkelijk begonnen met CSRD-implementatie, werd duidelijk hoe groot de stap van regelgeving naar uitvoering was. De eerste rapportages brachten structurele knelpunten aan het licht. ESG-data bleek vaak versnipperd of moeilijk verifieerbaar, materialiteitsanalyses leidden tot uiteenlopende interpretaties en duurzaamheidsprocessen waren lang niet altijd ingebed in bestaande governance-structuren. In Nederland kwam daar een extra complicatie bij: de omzetting van de CSRD naar nationale wetgeving liep vertraging op; de deadline van juli 2024 werd niet gehaald. Dat zorgde voor juridische onzekerheid en bevestigde wat in meerdere lidstaten zichtbaar werd: de uitvoeringslast dreigde groter te worden dan beoogd. Dit vormde de directe aanleiding voor ingrijpen op Europees niveau.

In februari 2025 presenteerde de Europese Commissie het Omnibus-pakket. De inzet was niet het afzwakken van duurzaamheidsdoelen, maar het herstellen van proportionaliteit en het beperken van administratieve lasten. Kort daarna volgde de ‘Stop-the-Clock’-richtlijn, waarmee de instroom van nieuwe groepen bedrijven werd uitgesteld en in juli 2025 werden daarnaast ‘Quick Fix’-aanpassingen doorgevoerd in de ESRS om de eerste rapportagecyclus werkbaarder te maken. Aan het eind van datzelfde jaar bereikten het Europees Parlement en de Raad politieke overeenstemming over een beperktere scope van de CSRD. De richting was daarmee duidelijk: duurzaamheidsrapportage blijft, maar in een meer beheersbare vorm.

In 2026 bevindt de CSRD zich in een uitvoeringsfase voor een afgebakende groep organisaties. Grote ondernemingen die onder de aangescherpte drempels vallen, hebben inmiddels hun eerste CSRD-rapportage gepubliceerd over boekjaar 2024 of bevinden zich in hun tweede rapportagecyclus. Voor hen verschuift de aandacht van implementatie naar kwaliteit: datakwaliteit, consistente materialiteitskeuzes en borging in governance en interne beheersing.

Voor het overige bedrijfsleven is de formele rapportageplicht voorlopig uitgesteld. Dat betekent echter niet dat ESG-eisen verdwijnen. Financiers, klanten en ketenpartners vragen steeds vaker om onderbouwde duurzaamheidsinformatie, ook zonder wettelijke verplichting.

Inhoudelijk is 2026 bovendien een overgangsjaar. De oorspronkelijke ESRS blijven van kracht en de Quick Fixes uit 2025 zijn verwerkt. Tegelijk werkt EFRAG, in opdracht van de Europese Commissie, aan een vereenvoudigde set standaarden. Deze moet het aantal verplichte datapunten terugbrengen en de focus verleggen naar wat daadwerkelijk materieel is. Vaststelling wordt in de loop van 2026 verwacht; toepassing volgt vanaf boekjaar 2027.

Duurzaamheidsinformatie speelt in 2026 daarnaast een steeds grotere rol bij financiering. Onder toezicht van de Europese Centrale Bank integreren banken klimaat- en ESG-risico’s nadrukkelijker in kredietbeoordelingen. Dat raakt niet alleen grote ondernemingen, maar ook bedrijven buiten de CSRD-scope, bijvoorbeeld via ketenverantwoordelijkheid of bij kredietaanvragen. Wie geen onderbouwd inzicht kan geven in ESG-risico’s, loopt een reëel risico op strengere voorwaarden of afwijzing.

Meer publicaties lezen van Fellowfield omtrent ESG & CSRD? 

• Kennisdocument ESG& CSRD: een gouden medaille of vergulde belofte?
• ECB: klimaatrisico telt mee bij kredietverlening
• ESG: Beursfondsen laten hun ‘groene doelen’ los
• CSRD vereenvoudigd: Omnibus-pakket beperkt rapportageplicht
• Martijn Westerman bij Ecco: “Transparante en duurzame relaties met ketenpartners hart van ESG-beleid”
• ESG-expert Marius de Been over CSRD: “Grote groep mkb’ers moet nog wakker gekust worden”
• CSRD, bureaucratische formaliteit of aanjager van duurzaam ondernemen?