Autoriteit Financiële Markten positief over inzet van geavanceerde audittools

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft zich positief uitgelaten over het gebruik van geavanceerde audittools door accountantskantoren. De toezichthouder ziet dat data-analyse en slimme tooling kunnen bijdragen aan een hogere kwaliteit en grotere diepgang van controles. Door grotere datasets te analyseren en patronen inzichtelijk te maken, bieden deze tools nieuwe mogelijkheden binnen de auditpraktijk.

Die positieve houding gaat echter nadrukkelijk gepaard met een waarschuwing. Technologie mag geen black box worden: een systeem waarvan de uitkomsten wel zichtbaar zijn, maar waarvan niet meer goed kan worden uitgelegd hoe die tot stand zijn gekomen. Zodra de werking van tooling onvoldoende wordt begrepen, ontstaat het risico dat conclusies worden overgenomen zonder kritisch oordeel.

Juist daarom vraagt de inzet van geavanceerde audittools niet om minder, maar om méér professioneel oordeel. Accountants die met dit soort technologie werken, moeten goed begrijpen hoe uitkomsten tot stand komen, welke aannames in de modellen zijn verwerkt en welke beperkingen de tooling kent. Ook moet duidelijk zijn wanneer menselijk ingrijpen noodzakelijk is en wanneer het professionele oordeel doorslaggevend blijft.

Deze vraagstukken raken daarmee niet primair aan IT, maar aan risk. Het gaat om beheersing, uitlegbaarheid en verantwoordelijkheid. Wie draagt welke verantwoordelijkheid voor de uitkomst? In hoeverre zijn beslissingen reproduceerbaar en verdedigbaar? En hoe wordt geborgd dat technologie ondersteunend blijft aan het controleproces, in plaats van leidend?

De kern van de discussie verschuift daarmee van de vraag welke tool wordt gebruikt naar de vraag hoe organisaties grip houden op het gebruik ervan. In een steeds complexer auditlandschap wordt het vermogen om risico’s te herkennen, te duiden en te beheersen steeds belangrijker.

Technologie maakt audit krachtiger. Risk bepaalt of die kracht ook op een verantwoorde manier wordt ingezet.