CSRD Rapportages 2025: Wat leren we van de eerste rapporten?

In ons eerdere kennisdocument over CSRD en ESG: “Een gouden medaille of vergulde belofte?” bespraken we al waarom CSRD veel meer is dan een rapportageverplichting – het is een kans om duurzaamheid structureel in je bedrijfsvoering te verankeren.

Nu, een jaar later, Zijn de eerste CSRD-rapportages verschenen. Wat leren we daarvan?

In dit artikel delen we de belangrijkste inzichten uit recente analyses van onder meer Key ESG, Anthesis Group, PwC, CSR-Tools, ESG Today, ING en KPMG – aangevuld met onze eigen observaties. Voor bedrijven die later aan de beurt zijn, biedt deze eerste golf waardevolle lessen en concrete aanknopingspunten.

Volgens de CSRD Reporting Database van Key ESG zijn er inmiddels meer dan 500 rapporten gepubliceerd door bedrijven uit 35 landen. Nederland is goed vertegenwoordigd met ruim 11% van deze rapporten. Wat direct opvalt: de lengte en structuur van de rapportages variëren sterk. Ongeveer 10% van de rapporten telt minder dan 50 pagina’s, terwijl 20% de grens van 200 pagina’s overschrijdt.

Ook CSR-Tools bevestigt deze spreiding en merkt op dat de meeste rapporten tussen de 100 en 150 pagina’s liggen. Ondanks de uniforme basis van de ESRS, zijn de interpretaties in opzet en inhoud nog zeer uiteenlopend. Vergelijkbaarheid blijft daardoor voorlopig beperkt.

Uit een analyse van de Anthesis Group blijkt dat de meeste bedrijven klimaatverandering (E1), eigen personeel (S1) en governance (G1) als materieel aanmerken. Andere thema’s, zoals biodiversiteit (E4), water (E3), getroffen gemeenschappen (S3) en mensenrechten (S2), worden veel minder vaak opgenomen. Banken rapporteren gemiddeld over minder materiële onderwerpen dan industriële bedrijven.

Volgens PwC zijn veel van deze keuzes praktisch ingegeven: bedrijven richten zich op thema’s waarvoor al data beschikbaar zijn, of waar druk vanuit wet- en regelgeving het grootst is. Dat roept vragen op over de oprechtheid van sommige dubbele materialiteitsanalyses. Zijn ze strategisch onderbouwd of vooral gericht op beheersbaarheid?

Een veelvoorkomend zwak punt is de kwaliteit en betrouwbaarheid van de onderliggende data. Veel rapporten bevatten disclaimers over onzekerheden in metingen. Ook auditors geven vaak slechts beperkte assurance af – in lijn met wat de wet nu vereist, maar met een beperkte scope. Tegelijkertijd laat een analyse van ESG Today zien dat er wel degelijk stappen worden gezet. Zo koppelt 92% van de rapporterende bedrijven duurzaamheidsprestaties aan managementbeloningen en heeft 80% interne datacontroles ingericht. Toch is duidelijk dat veel bedrijven zich nog in de beginfase bevinden. De stap van ‘rapporteren omdat het moet’ naar ‘rapporteren met overtuiging’ is nog niet breed gezet.

In het tweede kwartaal van 2025 werd het zogenoemde ‘Omnibus Proposal’ aangenomen door de Europese Commissie. Hierin is een belangrijke maatregel opgenomen: het ‘stop-the-clock’-besluit. Dit besluit houdt in dat wave 1-bedrijven in de rapportagejaren 2025 en 2026 alleen verplicht zijn te rapporteren over de onderwerpen die zij ook in 2024 al als materieel hebben aangemerkt (Sustainalytics, 2024). Die tijdelijke verlichting biedt ruimte, maar schept ook risico’s. Uit analyse van ING Think blijkt dat veel bedrijven hierdoor minder geneigd zijn om hun rapportage uit te breiden naar andere, bredere thema’s. Het gevolg: een “ambitiedip” waarin men zich strikt aan het minimum houdt (ING Think, 2024). Tegelijkertijd biedt het bedrijven extra tijd om hun datakwaliteit, processen en interne governance op orde te brengen.

De toon, structuur en mate van transparantie in de rapportages lopen sterk uiteen. Volgens PwC en CSR-Tools zijn sommige rapporten vooral wervend van toon, met veel storytelling maar weinig concrete data. Andere rapporten zijn juist zó technisch dat ze nauwelijks leesbaar zijn voor niet-specialisten. Ook in de presentatie van materialiteitsanalyses zien we grote verschillen. Sommige organisaties publiceren slechts een korte lijst met materiële thema’s, zonder verdere toelichting. Andere werken tientallen IRO’s (Impacts, Risks & Opportunities) gedetailleerd uit, maar zonder duidelijke rangorde of structuur.

De conclusie: bedrijven zoeken nog naar de juiste balans tussen geloofwaardige verslaglegging en stakeholdergericht communiceren.

De eerste golf CSRD-rapportages maakt één ding duidelijk: uniformiteit is er nog niet, volwassenheid is groeiende, en de kloof tussen voorlopers en volgers wordt steeds zichtbaarder.

Organisaties die pas vanaf 2025 of 2026 verplicht zijn om te rapporteren, doen er verstandig aan nu al te beginnen met het opbouwen van datavolwassenheid, het uitvoeren van een dubbele materialiteitsanalyse en het formuleren van een samenhangend verhaal. Deze rapporten tonen niet alleen aan waar het goed gaat, maar vooral hoeveel werk er nog ligt. Het is duidelijk: CSRD is geen compliance-oefening, maar een strategisch instrument dat vraagt om bewuste keuzes, heldere communicatie en continue verbetering.

Bij Fellowfield leggen we graag een brug tussen inzichten en toepassing. Zo spraken we eerder met Drs Prem Mancham RA RE EPP over hoe CSRD – voorbij compliance – kan bijdragen aan een duurzaamheidscultuur binnen een organisatie.